Zapadni Balkan kao test vjerodostojnosti Evrope

Kako pišu analitičari Kurt Bassuener i Valery Perry za EU Observer, okupljanje političkih i sigurnosnih lidera dolazi u trenutku kada se, kako je prošlog mjeseca na Svjetskom ekonomskom forumu u Davosu upozorio kanadski premijer Mark Carney, međunarodni poredak suočava s dubokim "raskidom" izazvanim politikom administracije Donald Trump. Iako Evropska unija pokušava jačati vlastitu otpornost kroz ekonomske i sigurnosne mjere, jasna zajednička strategija još nije definisana.

Koncept "Evropa+", koji uključuje EU, Ujedinjeno Kraljevstvo, Norvešku i Kanadu, ali i širu mrežu demokratskih saveznika, sve se više posmatra kao mogući odgovor na rastući pritisak velikih sila. Ukrajinski predsjednik Volodimir Zelenski upozorio je evropske lidere da političke odluke još ne prate stvarnu sigurnosnu međuzavisnost tih država.

Analitičari upozoravaju da prijetnje evropskim demokratijama danas ne dolaze samo kroz ruske dezinformacije, sabotaže i podršku ekstremnim političkim pokretima, već i kroz nepredvidivu politiku Sjedinjenih Država, koje koriste sigurnosne i ekonomske instrumente za vršenje pritiska na saveznike.

Balkan kao geopolitičko žarište

U takvom kontekstu, Zapadni Balkan dobija posebno strateško značenje. Uprkos dvodecenijskim pokušajima proširenja, politika EU prema regionu često se smatra nedovoljno efikasnom, što, prema procjenama analitičara, šalje signal slabosti i otvara prostor za utjecaj drugih globalnih aktera.

Bosna i Hercegovina u tom procesu ima posebno mjesto. Zemlja se opisuje kao prostor u kojem se ukrštaju regionalni i globalni interesi, ali i kao država u kojoj EU posjeduje snažne političke i ekonomske mehanizme stabilizacije - ukoliko ih odluči odlučnije koristiti.

Istovremeno, politika EU prema Srbiji, posebno prema predsjedniku Aleksandru Vučiću, i dalje izaziva kritike jer se smatra previše tolerantnom, što dodatno slabi kredibilitet evropske politike u regionu.

Energetska i sigurnosna dimenzija

Strategija "Evropa+" predviđa i jačanje energetske sigurnosti kroz smanjenje zavisnosti od fosilnih goriva i razvoj otpornijih energetskih sistema, što se smatra ključnim elementom političkog suvereniteta. Rat u Ukrajini pokazao je ranjivost evropske infrastrukture i potrebu za dubljom sigurnosnom integracijom.

Analitičari upozoravaju da su za Evropu dvije najveće geopolitičke prijetnje Rusija i Sjedinjene Države, koje svojim političkim, vojnim i ekonomskim utjecajem mogu ograničiti evropsku autonomiju. Zbog toga se sve više govori o novim finansijskim mehanizmima, uključujući zajedničke evropske obveznice za odbranu.

Test evropske političke volje

Stručnjaci naglašavaju da uspjeh strategije "Evropa+" zavisi od sposobnosti EU da prevaziđe unutrašnje političke podjele, posebno oko pitanja migracija i jačanja populističkih pokreta.

Za Bosnu i Hercegovinu, rasprave u Minhenu mogu imati dugoročne posljedice. Ishod debate o novoj evropskoj sigurnosnoj i političkoj strategiji mogao bi direktno utjecati na stabilnost regiona, tempo evropskih integracija i odnos međunarodnih aktera prema Zapadnom Balkanu.

╰┈➤ Program N1 televizije možete pratiti UŽIVO na ovom linku kao i putem aplikacija za Android /iPhone/iPad